Jakub Cendrowski - article's author
Autor: Jakub Cendrowski

Coraz częściej przez pracodawców wymagana jest kreatywność i twórcza postawa. Nie do końca jednak zdajemy sobie sprawę, co to pojęcie w rzeczywistości oznacza. W jaki sposób możemy sprawić, żebyśmy myśleli twórczo?

Po wpisaniu hasła “kreatywność” popularna wyszukiwarka internetowa wyświetla ponad 3,5 mln odpowiedzi (tylko w języku polskim). Dla porównania, dla hasła “inteligencja” można znaleźć ok. 1,3 mln odpowiedzi, a dla hasła ”sukces” - niespełna 2,5 mln. Dlaczego zatem ludzie chcą być kreatywni? Kreatywność kojarzona jest z sukcesem. Stała się marką, która stała się tzw. must have człowieka nowoczesnego. Prowadzi to niestety do bezrefleksyjnego oczekiwania, a także deklarowania kreatywności zawsze i wszędzie. Do czego jest nam ona w takim razie potrzebna? Potrzebujemy jej do rozwoju, zarówno jednostek jak i społeczeństwa. Sprawia ona, że człowiek może reagować na wyzwania bardziej elastycznie, dzięki czemu lepiej radzi sobie w sytuacjach wymagających i kryzysowych.

Czy kreatywność jest talentem?

Jednym z mitów dotyczących kreatywności jest stwierdzenie, że jest ona talentem, który mają tylko wybitni. Tymczasem kreatywność dotyczy nie tylko wybitnych postaci, lecz także zwykłych i przeciętnych. Tak naprawdę nie ma istotnych zależności między inteligencją a twórczością.

Jakie są zatem cechy osobowościowe osoby kreatywnej?

  • Po pierwsze otwartość umożliwiające korzystanie z różnych źródeł informacji, które mogą okazać się przydatne w rozwiązywaniu danego problemu. Składają się na nią takie cechy jak: łatwość przyjmowania nowych wiadomości, potrzeba nowości oraz tolerancja wobec dwuznacznych sytuacji i informacji.
  • Kojeną cechą jest niezależność, która przejawia się nonkonformistyczną postawą i odpornością na naciski zewnętrzne. Umożliwia wykorzystanie uzyskanej wiedzy do stworzenia czegoś nowego.
  • Trzecią cechą jest wytrwałość. Pomaga pokonywać przeszkody w procesie twórczym i przekonywać innych ludzi do wartości własnego dzieła. Mają na nią wpływ takie cechy, jak: stabilność emocjonalna, umiejętność radzenia sobie z porażką oraz podwyższona samoocena.

Co definiuje kreatywność?

Nie ma twórczości bez tworzenia. Twórczość wyraża się zawsze w określonych działaniach. Działania te to przede wszystkim pewne procesy myślenia, takie jak: generowanie pomysłów, budowanie skojarzeń, abstrahowanie, znajdowanie analogii, wypracowywaniu przekształceń oraz przełamywanie tzw. fiksacji funkcjonalnej, czyli skupienia tylko na jednej funkcji przedmiotu. Aby jednak doprowadziły one do oczekiwanego efektu, muszą przebiegać na odpowiednim poziomie i spełniać określone kryteria. Prowadzi to do kolejnego pojęcia jakim jest kompetencja twórcza. Jest to indywidualna zdolność do twórczej aktywności w różnych sytuacjach społecznych i nie społecznych. Składają się na nią umiejętności poznawcze, społeczne i kompetencje emocjonalne. O umiejętnościach poznawczych możemy mówić w przypadkach takich jak posługiwanie się operacjami umysłowymi typowymi dla procesu twórczego oraz dostrzeganie i rozwiązywanie problemów dywergencyjnych, czyli takich, które da się rozwiązać na wiele sposobów. Umiejętności społeczne to zdolność do ekspresji, współpracy i konstruktywnej rywalizacji, a także umiejętności komunikacyjne oraz autoprezentacyjne. Kompetencje emocjonalne natomiast to wykorzystywanie pozytywnych emocji i radzenie sobie z negatywnymi oraz wytwarzanie w sobie wewnętrznej motywacji.

Kiedy pomysł jest naprawdę twórczy?

Pomysł musi spełnić dwa kryteria, by został uznany za kreatywny: być nowatorski (oryginalny) i wartościowy. Pojęcie “nowatorski” jest niewątpliwie względne: coś, co było nowe wczoraj, dziś jest przeżytkiem. Widoczne jest to szczególnie w sferze technologii. Pewne pomysły mogą być nowe dla jednej osoby, a dla drugiej już znane. Pojawiają się też wątpliwości czy pomysły określane twórczymi są rzeczywiście nowatorskie. Czy inspirując się czyimś dziełem i w jakiś sposób je przetwarzając, tworzymy coś nowego? Kirby Ferguson, mówca i twórca filmowy twierdzi, że wszystko, co tworzymy, jest przeróbką czegoś, co istniało wcześniej. Jesteśmy zależni od innych, ich twórczości i dorobku. Nierealne jest żywienie przekonania o całkowitej unikalności naszych pomysłów.

Kreatywność w reklamie

Jakie wartości pomogą nam dokonać bardziej obiektywnej oceny naszych pomysłów? David Ogilvy, jeden z prekursowrów współczesnej reklamy, sprawdzał to, zadając sobie pięć pytań:

  • Czy zaparło mi dech, kiedy pierwszy raz go zobaczyłem?
  • Czy chciałbym sam go wymyślić?
  • Czy jest wyjątkowy?
  • Czy idealnie odpowiada założonej strategii?
  • Czy można go eksploatować przez następne trzydzieści lat?

Jeżeli na wszystkie pytania odpowiedziałeś twierdząco, to jest tzw. “Big Idea”. Ogilvy twierdzi, że w swojej całej karierze wpadł na mniej niż dwadzieścia takich pomysłów. Na koniec chyba najważniejsza teza Ogilve’ego: reklama, która nie sprzedaje produktu, nie jest kreatywna.

Źródła:

Agnieszka Biela “Trening kreatywności. Jak pobudzić twórcze myślenie?”, 2015 Edward Nęcka “Pyschologia Twórczości”, 2001 Iwona Walilko “David Ogilvy – król Madison Avenue. Mistrz nadawania właściwego znaczenia.” [w:] www.copywriting.pl, dostęp 05.01.2018